Grenzen aan de groei

14 mei, 2009 | door tlassing |

In de geschiedenis van de mensheid was er tot op heden altijd één constante. Die constante was dat er altijd groei mogelijk was. De wereld was groot genoeg en wat we ook nodig hadden, er was altijd meer te halen, er was altijd ruimte.

Die situatie, zijn we ondertussen in 2008 al achtergekomen, gaat binnenkort zeker veranderen.

Er is een grens aan de groei gekomen!

Als heel de wereld zou leven zoals bijvoorbeeld Nederland en België leven, dan zouden we twee aardes nodig hebben.
Kortom, de groei van de reus China is prachtig, maar als die nog heel even doorgroeien dan is hun groei in combinatie met de enorme bevolking aldaar niet meer door deze aarde te dragen. Er zijn simpelweg niet genoeg grondstoffen voor aanwezig!

Dit houdt in dat tussen nu en ongeveer veertig jaar de wereld te maken krijgt met de realiteit van een maximum.
Iets waar indertijd de Club van Rome al bang voor was, maar waar ze toen veel te pessimistisch over dachten… Of deden ze dat niet en hebben we in de jaren erna in feite de toekomst al verkwanseld?
Immers, Amerika en West Europa doen net alsof de wereld van hen is en consumeren veel meer dan goed voor de wereld is. Wat we nu opmaken, hebben wij en de generaties na ons niet meer.
Sterker nog, misschien gaan wij zelf nog wel meemaken dat de groei over is en erger nog, dat we wereldwijd ernstig te kort gaan komen!

Het is een ernstige zaak, omdat we als mensheid nog nooit te maken hebben gehad met de realiteit van een wereldwijde grens aan de groei.
Als we al grenzen zagen, dan veroverden we simpelweg weer een land of werelddeel en roofden dat ook leeg. Als het aan d eoppervlakte leeg was, dan gingen we graven. In Afrika zien we nu overal in dat continent enorme gaten in de grond. We roven nu ook de bodemschatten uit dat continent.
Tegenwoordig doen het roven wat ‘netter’, maar in feite zijn zowel het Westen als China op dit moment Afrika van haar bodemschatten aan het ontdoen.
Daar werkt Afrika, en vooral een aantal corrupte machthebbers, graag aan mee, maar wat ik al schreef, ‘op’ is uiteindelijk wel ‘op’.

Wat houdt het in, ‘een grens aan de groei’?
Is dat een rustig feit, waarbij we dan simpelweg andere producten gaan gebruiken, of gaan we door met het vol te gebruiken tot het vijf voor twaalf is, waarna complete paniek uitbreekt?

Als u het antwoord op die vraag nog niet weet, dan geef ik u hieronder het antwoord…

We gaan door tot vijf voor twaalf. We ontkennen het probleem tot we er keihard en onvermijdelijk mee geconfronteerd worden. Zo zitten wij mensen nu eenmaal in elkaar. Die ander mindert zijn verbruik niet, dus waarom zou ik het wel doen?
Zo werkt het toch?

China weet ook dat het zo werkt en is nu vooral in Afrika, maar ook steeds meer in Zuid Amerika de rechten op grondstoffen aan het kopen. Ze leggen die al vast, zodat ze er zeker van zijn dat ze bepaalde hoeveelheden nog kunnen gaan verkrijgen. De resterende wereldwijde voorraad aan grondstoffen wordt zo steeds meer definitief verdeeld.
Het is al serieuze business, maar de kans dat zo’n strijd om de resterende voorraad grondstoffen gaat uitlopen op gewapende conflicten neemt hand over hand toe. China heeft ondertussen al zo’n tienduizend soldaten in Soedan gelegerd. Die zitten daar niet voor niets, die moeten desnoods met geweld de rechten van China verdedigen.
De golfoorlog was ook geen toeval. Amerika wilde heel graag een groot leger in de olieregio en Saddam Hoessein bleek bereid om daar vrijwillig aan mee te werken. Het Westen neemt China heel graag kwalijk, datgene wat ze zelf al meer dan driehonderd jaar doet…
Nu echter een ander (nieuw) kamp het ook gaat doen, is de kans op gewapende conflicten groter. Er is namelijk een concurrent gekomen op een speelveld dat eerst van slechts één partij (het Westen) was.

We zagen in 2008 al wat er zou gebeuren als bijvoorbeeld wereldwijd de oogst van rijst onvoldoende zou blijken te zijn.
De prijs van rijst ging meer dan 100% omhoog. In het Westen stegen onze kosten voor eten procentueel amper, in arme landen stegen de kosten voor voedsel met 50%. Heel wat mensen hebben in de zomer van 2008 honger geleden omdat de oogst niet voldoende leek te zijn.
Achteraf was het alleen een waarschuwing.

Een waarschuwing om geen voedsel voor brandstof te gebruiken en een waarschuwing vanuit de grenzen aan de groei.

Heeft de wereld iets van deze lessen geleerd?

Neen, totaal niet. Immers kwam de kredietcrisis er overheen en de groeiscenario’s gingen in de prullenbak. Ineens hebben we weer overcapaciteit omdat we nu 95% van de maximale capaciteit gebruiken en niet 101%.
Het verschil tussen 95% van de capaciteit en 101% van de capaciteit is een prijs van het eindproduct dat 100% hoger ligt.
De maximale capaciteit gaat dus niet rustig bereikt worden.

Zelfs met de economische krimp die we in het Westen meemaken, gaat de onderliggende groei van de consumptie wereldwijd gewoon door. Het duurt alleen iets langer voor we weer in de gevarenzone komen. Er komen nog altijd heel veel mensen bij en de groei in het dichtbevolkte Verre Oosten gaat weliswaar langzamer, maar gaat nog wel door. Die mensen per persoon verbruiken minder als wij in het Westen, maar hun verbruik per hoofd van de bevolking neemt nog altijd toe en de groei van de bevolking is nog altijd stormachtig groot.

We zullen ons moeten realiseren dat de aankomende jaren enorme veranderingen te zien zullen geven. Daar waar we in Amerika en Europa mogelijk nog wel 15 jaar of langer in een soort recessie achtige situatie kunnen blijven (zie Japan dat al sinds 1989 aan het kwakkelen is) zal China blijven groeien. Hun binnenlandse handel nam afgelopen jaar, midden in de wereldwijde economische crisis, met 15% toe!
Veel analisten doen wat lacherig over China alsof dit land niet zonder Amerika kan. Het is ondertussen echter eerder andersom. Amerika kan niet zonder China…
Natuurlijk, het gaat beter met China als het beter met Amerika gaat, maar ik doe de voorspelling dat China ook zonder Amerika de aankomende jaren zal blijven groeien. Niet in alle sectoren, maar vooral de binnenlandse markt zal enorm toenemen.
Dit zal de vraag naar grondstoffen doen toenemen en zal de recessie in Europa en Amerika verlengen. De huidige lage prijzen voor grondstoffen zijn namelijk niet vol te houden.

Grenzen aan de groei, wat houdt dat nog meer in?
Het houdt in dat ook de bevolking op de wereld in feite op een gegeven moment niet meer zou mogen groeien. Er is nu nog zeker groei mogelijk, maar alleen als mensen gemiddeld genomen met minder genoegen willen nemen. De welvaart van de Benelux over heel de wereld verspreiden is simpelweg onmogelijk. Zoveel grondstoffen zijn er niet. Daarnaast zou de milieuvervuiling het leven onmogelijk maken.
Blijft de wereldbevolking dus groeien en groeien, dan moeten we gemiddeld steeds verder terug in welvaart. Bij iedere extra miljard mensen moeten we verder terug… Er zijn voorspellingen van nog weer een verdubbeling van de wereldbevolking in de komende tientallen jaren. In 2050 zouden er volgens de VN tot wel 12 miljard mensen kunnen zijn… Tenminste op basis van de huidige groei…
Dat houdt in, een extra 6 miljard mensen te voeden, huisvesten, verwarmen en te voorzien van spullen…
Er zijn ook andere scenario’s. Die gaan uit van een afnemende groei, omdat ‘de natuur’ de vruchtbaarheid van mensen zal doen afnemen, of omdat ‘welvaart’ de groeicijfers zal doen afnemen. We zien namelijk dat welvarende landen een afnemende bevolkingsgroei kennen.
Hoe dan ook zou zelfs volgens de laagste VN variant de wereldbevolking de aankomende dertig toch nog met 2 miljard mensen toenemen. Dat is dus echt de allerlaagste raming. Deze laagste raming gaat uit van een scenario dat de bevolking na 2040 weer gaat afnemen. Reëler is volgens de VN een groei met 5 miljard tot ongeveer 11 miljard mensen. Die variatie gaat uit van een voortgaande groei, zoals we dat in heel de bekende geschiedenis al zagen.

Er is een wetenschapper geweest die de snelheid van verdubbeling heeft losgelaten op de mensheid. Op zich geen raketwetenschap, maar soms is iets zo overduidelijk, dat niemand het wil zien.
Hij nam een vel papier en verdeelde dat in vlakken. Stel even 36 vlakken.
Hij stelde dat de mensheid in aantal met een bepaalde snelheid verdubbelde. Die snelheid is simpel terug te rekenen op basis van historische gegevens. Kijk bijvoorbeeld naar de bevolking in België en Nederland een paar eeuwen geleden, tot op heden. Hoe klein zijn onze historische steden en dorpen ten opzichte van de huidige omvang…
Als we even uitgaan van een verdubbeling van de wereldbevolking iedere 40 jaar, hoe snel is dan dat papier met 36 vlakken gevuld?
Na slechts 6 keer verdubbelen is het papier al te klein!
Kijk nu naar de snelheid waarmee de wereldbevolking en vooral ook onze steden in omvang toenemen en kijk met welk tempo ze in China nu letterlijk ‘miljoenensteden’ uit de grond stampen.
We zijn wereldwijd bezig met de minstens de 5 en mogelijk al de 6e verdubbeling!

Hoe gaat de natuur om met zo’n enorme groei?

Heel simpel, de natuur gaat dat compenseren door de druk te verminderen. De Mexicaanse griep, Sars, Aids etc zijn geen toeval. Steeds sneller zullen in wereldsteden of plaatsen waar mensen onder slechte omstandigheden dicht op elkaar vertoeven dodelijke ziektes ontstaan. Zo werkt dat bij konijnen, bij ratten en uiteindelijk ook bij mensen. Als de natuur het niet redt, dan zal onze innerlijke natuur het gaan regelen. We gaan de ander het licht in de ogen niet gunnen en gaan elkaar letterlijk afmaken. We doen dat door toenemende agressiviteit, maar ook door toenemende gewapende conflicten tussen bevolkingsgroepen en landen. We zullen daar veel excuses voor vinden, maar uiteindelijk komt het er op neer dat we allemaal gaan voor lijfsbehoud.
Er is geen twijfel over dat dit uiteindelijk gaat gebeuren. Het is namelijk dat of op een gegeven moment massaal sterven door ondervoeding.
Dat laatste gaat niet gebeuren zonder dat een bepaalde groep zich uit die wanhopige situatie zal proberen te vechten.
Die groep kan een land zijn, maar kan ook letterlijk een bepaalde (rijke) groep zijn. In die zin verwacht ik ook wel dat de allerrijksten in de wereld zichzelf en hun families ook steeds meer gaan beschermen en indekken. Het is nu al zo dat bepaalde regio’s, eilanden etc niet meer toegankelijk zijn voor ‘het gewone volk’. Naar mijn idee zal dat gaan toenemen. ‘Samen’ kopen ze steeds meer op en sluiten het af met hoge hekken. Eerst individuele percelen, later wijken, dan hele steden en regio’s. We zien die trend richting wijken en toekomstige dorpen zelfs in Europa al toenemen. In Amerika is met nu al flink onderweg op wijkniveau, maar in heel wat staten zijn er al regio’s opgekocht door bepaalde groepen die vervolgens de zaak op slot doen voor ‘anderen’. Wat dacht u van Amerika en Europa zelf? Zijn we niet zelfs op land en zelfs continent niveau al zo aan het werken?

Is er nog hoop?

Ja, dat is een belangrijke vraag…

Zolang we elkaar op de wereld niet gaan bestoken met kernwapens is er nog hoop. De realiteit is echter wel dat we de grenzen aan de groei aan het bereiken zijn. Als we dat met zijn allen blijven negeren, zoals we dat nu doen, dan is er inderdaad uiteindelijk geen hoop meer.
Moet je Afrikaanse landen, met een bevolkingsverdubbeling iedere 10 jaar, dat feit kwalijk nemen, terwijl wij fors boven onze stand blijven leven?
Als wij genoegen zouden nemen met de helft, dan zou Afrika nog enorm in rijkdom kunnen toenemen.
Als wij echter steeds meer en meer voor onszelf willen, dan zal Afrika harder en harder blijven groeien, want de enige pensioenvoorziening is daar het hebben van kinderen. Dat die dankzij steeds meer beschikbare medicijnen via onze ‘hulp’ ook allemaal overleven, zal de problemen in Afrika explosief doen toenemen. Onze goedbedoelde hulp in Afrika heeft daar alleen maar op termijn nog meer problemen gegeven. De bevolkingsexplosie door het grotendeels oplossen van de kindersterfte heeft al in heel wat landen tot gruwelijke conflicten geleid. We hebben de kinderen, toen ze klein waren, kunnen redden… Nu maken ze elkaar als kindsoldaten alsnog af. Gelukkig nemen ze nu wel onze wapens en munitie af… Dat is goed voor onze economie en daarmee kunnen we ze weer hulp geven zoals medicijnen om kindsterfte tegen te gaan…
Ik vrees dat het Afrikaanse continent zo niet te redden is. Onze huidige ‘hulp’ wurgt het continent.

Uiteindelijk wurgen we daarmee op de lange termijn ook onszelf. Als er niets veranderen gaat, is het over 40 jaar over met de samenleving zoals we die nu kennen.
Wat doen we onze kinderen aan?
Hoe kunnen we een samenleving creëren die niet volledig afhankelijk is van groei?

We zien in principe het einde van de groei altijd als probleem.
Zo kennen we in West Europa de ‘vergrijzing’. Deze komt samen met pensioen problemen, omdat de toenemende groep ouderen hun pensioen moet krijgen van een kleiner wordende groep werkenden.
Dat lijkt een probleem, in de huidige vorm is het ook een probleem.
Er is echter een oplossing voor.
Als samenleving zullen we de komende tientallen jaren, te beginnen nu, anders om moeten gaan met ‘werk en pensioen’.
Op dit moment is werk vooral slijtage voor de persoon. Werken is een straf en ter compensatie voor die straf krijg je een loon. Iedereen moet lange dagen werken, veel reizen of er tijd aan kwijt zijn en de werkenden worden dus vooral opgeslokt door het verkrijgen van het loon.
Ruimte voor ander ‘werk’ zoals het voor de samenleving zo belangrijke vrijwilligerswerk, neemt af. Toch is juist vrijwilligerswerk het cement van de leefbare samenleving.

Verder wordt een deel van het loon apart gezet voor pensioen. Echter niet het eigen pensioen, maar het pensioen voor de nu pensioentrekkenden die op zich geen enkele verplichting richting de samenleving meer hebben als ze eenmaal hun pensioen trekken. Ze zijn gerechtigd de parasieten van de samenleving te worden… Gelukkig stellen ze zich lang niet allemaal zo op, maar ze mogen het wel…
Doodzonde, want het huidige in de kern passieve pensioen ombouwen naar een situatie dat je een paar uur/dagen per week ‘voor de samenleving’ iets doet, zou heel wat verbetering en ‘lucht’ in de samenleving geven.

De bevolkingsgroei in de Benelux is in feite al jaren eigenlijk vrij gezond te noemen. Als we geen instroom vanuit het buitenland hadden gehad, dan hadden we zelfs een flink krimp in de bevolkingsaantallen in onze landen gezien.
Dat konden we niet aan… dachten we, dus daarom zijn honderdduizenden buitenlanders gevraagd hier te komen. Toen die beweging goed op gang gekomen was, wilden veel anderen ook naar de landen komen waar de straten blijkbaar met goud bekleed zijn. Geef ze eens ongelijk.
Willen we af van die instroom economische vluchtelingen, dan moeten we onze rijkdom veel meer delen met armere landen. Gun ze ook hun rijkdom en de stroom economische vluchtelingen zal opdrogen. Ze komen heus niet naar onze landen vanwege het prettige klimaat of het lekkere eten.

Het zal duidelijk zijn dat België en Nederland alleen niet het probleem kunnen oplossen. We hebben per ongeluk wel de oplossing gevonden, alleen gebruiken en exporteren we die oplossing nog niet. Die oplossing is allereerst elders genoeg welvaart creëren dat de kinderwens zo afneemt dat er een nulgroei in de bevolkingsgroei ontstaat. Die nulgroei is bij ons al vroeg in onze welvaart ontstaan. De te behalen welvaart hoeft daarvoor dus niet extreem hoog te zijn. Wat vooral van belang is, is een redelijke pensioen zekerheid. Zodra kinderen niet meer als pensioenvoorziening gelden, neemt de kinderwens enorm af. Overigens maakt de welvaart ook dat mensen minder vruchtbaar worden. Ook de natuur helpt dus een handje als je goed voor jezelf zorgt.

Al met al mag van Europa, Nederland en België verwacht worden dat we actief aan de oplossing werken. De realiteit is echter dat we juist actief aan het tegengestelde werken. We verhogen de hekken rondom de grenzen, we blijven andere landen hun handel/welvaart misgunnen door intern (landbouw)subsidies te handhaven en we blijven volharden in een werk en pensioensysteem dat niet meer werkt.
De visie en durf mist om er wat aan te doen.

De eerste die dit gaat opperen zal ook binnen een democratie geen schijn van kans op verkiezing maken! Er is toch niemand die een stem gaat uitbrengen op iemand die de waarheid keihard voorlegt? Neen, kiezers horen liever de leugens en kiezen die politici die de leugen het leukst kunnen brengen.
We weten wel dat het mis gaat, maar ‘de ander’ moet maar eerst veranderen.

Ik weet ook niet hoe dit patroon doorbroken moet worden. Misschien moet de eerste politicus het eens proberen? We kunnen dan zien hoe de ‘waarheid’ het in het tegenwoordige politieke veld doet.
Toen in Nederland Groen Links dat een paar jaar geleden probeerde en enkele heel liberale standpunten naar buiten bracht, zagen we bijna een halvering in het aantal stemmers op die club. Dat was voor hen het einde van het realiteitspolitiek experiment. We zien momenteel dat juist partijen die pertinent het verkeerde propaganderen nu enorm populair zijn. Ik heb weinig hoop op enige realiteitszin van de Benelux bevolking.

Er is op dit moment alleen nog maar een theoretische hoop. We kunnen het namelijk oplossen… theoretisch